Hoe een handgemaakt montuur ontstaat: stap voor stap in het atelier
Een montuur dat met de hand is gemaakt, herken je niet aan het label. Je herkent het aan het gewicht, aan de zachte randen, aan de manier waarop het op je gezicht gaat zitten en je het vergeet. Dit is wat er gebeurt voordat het bij jou terechtkomt.
Over brillen wordt vaak gesproken als over een mode-accessoire, zelden als over een gemaakt voorwerp. Toch zit er tussen de ruwe acetaatplaat en het montuur dat het atelier verlaat een lange reeks handelingen, waarvan een groot deel nog steeds met de hand gebeurt. Bij Maison Mata ontstaat onze Handmade-collectie in ons eigen atelier op Bali. We wilden die stappen gewoon uitleggen, zonder jargon, want ze verklaren bijna alles wat je voelt als je de afgewerkte bril draagt.
- Acetaat is geen plastic op oliebasis, maar een materiaal op basis van cellulose, gemaakt van houtpulp en katoenvezels.
- Een montuur dat met de hand wordt gemaakt, doorloopt tientallen stappen, waaronder een polijstfase die je in dagen telt, niet in minuten.
- In de veren zit een metalen kern verborgen, en juist die kern maakt het mogelijk dat je opticien de pasvorm afstelt.
- Comfort komt minder uit de stijl van een montuur dan uit de kwaliteit van de afwerking.
Acetaat, een levend materiaal
Celluloseacetaat wordt gemaakt van plantaardige vezels, vooral houtpulp en katoen, die worden bewerkt en daarna in de massa gekleurd. Dat laatste detail is het detail dat telt: de kleur ligt niet op het oppervlak, maar loopt door het hele materiaal heen. Een kras op een acetaatmontuur legt daarom geen witte laag bloot, anders dan bij spuitgegoten plastic met een laklaag.
Het is ook een materiaal dat beweegt. Het wordt zacht bij warmte, trekt weer samen bij het afkoelen en neemt een beetje vocht op. Een vakman werkt met dat karakter mee, niet ertegenin.
Voor het snijden komt het wachten
Goede acetaatplaten kun je niet meteen gebruiken. Ze drogen, soms maandenlang, opgestapeld en regelmatig gekeerd, zodat de oplosmiddelen volledig verdampen en het materiaal stabiel wordt. Een plaat die te vroeg wordt bewerkt, blijft na het vormen krimpen, en het montuur vervormt na een paar maanden dragen.
Dat is de eerste waarheid van dit ambacht: een groot deel van het werk bestaat uit wachten op het juiste moment.
Van plaat naar front
Het front is het deel dat de glazen en de brug draagt. Het wordt uit de plaat gesneden en daarna van een groef voorzien waarin de glazen komen. In ons atelier gaat deze stap via een digitaal aangestuurde freesmachine, wat een constante geometrie oplevert, voordat de hand het weer overneemt.
Want een machine maakt een vorm, geen montuur. Op dit punt zijn de randen scherp, is het oppervlak mat en is het stuk ronduit lelijk. Alles wat het mooi gaat maken, komt daarna.
De veren, en het staal dat je nooit ziet
Elke veer krijgt een metalen kern: een stalen draad die warm in het acetaat wordt geschoven. Niemand ziet hem, en toch doet hij al het werk. Dankzij die kern kan je opticien de veer achter je oor buigen en houdt het montuur die afstelling vast. Een veer zonder kern komt altijd terug in zijn oude stand, en dan zakt de bril af.
De scharnieren worden verhit en daarna in het materiaal gedrukt, dat zich bij het afkoelen om ze heen sluit. Goed geplaatst beweegt een scharnier jarenlang niet meer.
Polijsten, de stap die niemand zich voorstelt
Hier valt het verschil tussen een correct montuur en een prettig montuur. Polijsten gebeurt in fasen, van de grofste naar de zachtste, vaak in draaiende trommels met houtsnippers en polijstpasta, waarin de monturen dagenlang rondtuimelen. Daarna volgt het polijsten met de hand, op een katoenen schijf, stuk voor stuk, voor de plekken die de trommel niet bereikt: de binnenkant van de brug, de verbindingen en de onderkant van de randen.
Dat werk laat zich slecht fotograferen. Je voelt het, bij het eerste passen, wanneer geen enkele rand je eraan herinnert dat je iets draagt.
De montage, en dan je gezicht
De glazen worden op de exacte vorm van het front geslepen, langs de rand gefacetteerd en daarna warm ingezet. Het montuur wordt gecontroleerd, afgesteld en rechtgezet.
En pas dan begint de laatste stap, die niet in het atelier en niet in een fabriek kan gebeuren: het afstellen op jou. Een goed gemaakt montuur dat slecht is afgesteld, blijft oncomfortabel. Daarom bieden we je altijd aan om een paar weken na je aankoop nog eens langs te komen in de winkel.
Waarom je het voelt
Een montuur dat met de hand is gemaakt, is geen tovenarij, het is gewoon afgewerkt. De randen zijn verzacht, het materiaal is stabiel, de contactpunten zijn schoon, het gewicht is verdeeld. Het resultaat is bescheiden om te beschrijven en vanzelfsprekend om te dragen: je vergeet het.
Een mooi montuur is een montuur dat je na tien minuten niet meer voelt.