Bijziend, verziend, astigmatisme, presbyopie

Man met drie gestapelde acetaatzonnebrillen van Maison Mata in Tortoise, met blauw, rood en geel getinte glazen.

Wat is een refractieafwijking?

Een refractieafwijking ontstaat wanneer de vorm van het oog het licht niet goed op het netvlies laat vallen. Normaal buigen het hoornvlies en de ooglens het licht zo dat het precies op het juiste punt aankomt.

Als dat optische systeem niet helemaal in balans is, valt het beeld vóór het netvlies, erachter of op meerdere punten tegelijk, en wordt het zicht wazig.

Bijziendheid, verziendheid, astigmatisme en presbyopie horen bij de meest voorkomende afwijkingen en zijn meestal te corrigeren met een bril, contactlenzen of andere optische oplossingen.

Schema van bijziendheid van Maison Mata: anatomisch oog met lichtstralen die vóór het netvlies samenkomen — optometrist op Bali.

Bijziendheid uitgelegd

Bijziendheid is een oogafwijking waarbij voorwerpen op afstand wazig zijn, terwijl je dichtbij meestal scherp ziet.

Meestal komt het doordat het oog net iets te lang is of doordat het hoornvlies te sterk gekromd is. Het licht valt dan scherp vóór het netvlies in plaats van erop.

Bijziendheid ontstaat vaak in de kindertijd of de puberteit en kan meeveranderen met de groei. Ze wordt meestal gecorrigeerd met min-glazen (concaaf), die het brandpunt terugbrengen op het netvlies.

Schema van verziendheid bij Maison Mata: doorsnede van het oog waarbij de lichtstralen achter het netvlies samenkomen.

Verziendheid uitgelegd

Verziendheid is een oogafwijking waarbij dichtbij kijken lastiger gaat, terwijl het zicht in de verte relatief scherp kan blijven, vooral bij jongere mensen.
Het komt doordat het oog net iets te kort is of doordat het scherpstelvermogen van het oog tekortschiet. Het licht valt dan scherp achter het netvlies in plaats van erop.

Verziendheid kan vermoeide ogen, hoofdpijn of moeite met lang lezen geven. Ze wordt meestal gecorrigeerd met plus-glazen (convex), die het brandpunt op het netvlies brengen.

Vierkante acetaatbril op sterkte van Maison Mata in zwart met heldere glazen, gedragen door een man met bucket hat tegen een roze achtergrond.

Astigmatisme uitgelegd

Astigmatisme ontstaat door een onregelmatige vorm van het hoornvlies of de ooglens. In plaats van volledig rond is het oppervlak van het oog licht ovaal, waardoor het licht niet op één punt samenkomt.

Dat geeft wazig of vervormd zicht, zowel dichtbij als veraf. Sommige mensen krijgen ook vermoeide ogen of hoofdpijn na langdurig kijken.

Astigmatisme komt heel vaak voor en kan alleen voorkomen of samen met bijziendheid of verziendheid. Het wordt meestal gecorrigeerd met cilindrische glazen die deze onregelmatige vorm compenseren.

Schema van presbyopie van Maison Mata: anatomisch oog met de verouderende ooglens in het rood — optometrist op Bali.

Ouderdomsverziendheid uitgelegd

Presbyopie is een natuurlijke verandering in je zicht die bij het ouder worden hoort. De natuurlijke ooglens wordt na verloop van tijd minder soepel, waardoor scherpstellen op dichtbij lastiger wordt.

Het begint meestal rond je 40e tot 45e, ook bij mensen die nooit eerder een bril nodig hadden. Vroege signalen zijn vaak moeite met kleine letters, of iets verder weg houden om het scherp te zien.

Anders dan bij bijziendheid of astigmatisme ligt de oorzaak niet in de vorm van het oog, maar in de veroudering van het scherpstelsysteem. Het is te corrigeren met een leesbril, multifocale glazen of speciale contactlenzen.

Vrouw draagt een rechthoekige acetaatzonnebril van Maison Mata in Tortoise met geel getinte glazen.

Verschillen tussen bijziendheid, verziendheid, astigmatisme en presbyopie

Bijziendheid, verziendheid, astigmatisme en presbyopie beïnvloeden je zicht elk op een andere manier.

Bijziendheid treft vooral het zicht veraf, dat wazig wordt, terwijl dichtbij meestal scherp blijft.
Verziendheid treft vooral het zicht dichtbij, waarvoor je ogen meer moeite moeten doen om scherp te stellen.
Astigmatisme kan op alle afstanden wazig of vervormd zicht geven, omdat het licht niet op één punt samenkomt.
Presbyopie treft vooral het zicht dichtbij, doordat je ogen met de jaren minder goed scherpstellen.

Het komt vaak voor dat iemand meerdere van deze afwijkingen tegelijk heeft, zoals bijziendheid met astigmatisme, of presbyopie die er later bij komt.